همهگیری کرونا نشان داد که سلامت ما چقدر وابسته به انتخابهای روزمرهمان است. شاید تا قبل از این بحران، بسیاری از افراد تصور میکردند که سیستم ایمنی بدن به تنهایی میتواند با ویروسها و عوامل بیماریزا مقابله کند. اما تجربه تلخ کرونا ثابت کرد که تغذیه و سبک زندگی سالم ستون اصلی مقاومت بدن در برابر بیماریهای عفونی هستند. درواقع، هر وعده غذایی میتواند یک قدم به سمت تقویت ایمنی یا یک گام به سوی تضعیف آن باشد.
چرا تغذیه هوشمند در بیماریهای عفونی حیاتی است؟
سیستم ایمنی مانند ارتشی است که برای مقابله با دشمن نیاز به تجهیزات و تغذیه مناسب دارد. وقتی بدن دچار کمبود ویتامینها، مواد معدنی یا پروتئین شود، قدرت این ارتش به شدت کاهش پیدا میکند. از سوی دیگر، مصرف غذاهای سالم و غنی از ریزمغذیها، انرژی و نیروی دفاعی لازم را برای بدن فراهم میکند.
-
تحقیقات نشان دادهاند افرادی که رژیم غذایی متعادل دارند، در صورت ابتلا به کرونا علائم خفیفتر و مدت بیماری کوتاهتری را تجربه میکنند.
-
در مقابل، رژیمهای پرچرب، پرقند و پرنمک باعث افزایش التهاب و تشدید آسیبهای ناشی از عفونت میشوند.
ویتامینهای کلیدی برای سیستم ایمنی
ویتامین C؛ قهرمان ضدعفونت
ویتامین C نه تنها یک آنتیاکسیدان قوی است، بلکه تولید گلبولهای سفید را نیز تحریک میکند. این ویتامین در میوههایی مانند پرتقال، کیوی، انبه و سبزیجاتی مثل بروکلی و فلفل دلمهای بهوفور یافت میشود. مصرف روزانه آن به پیشگیری و کوتاهتر شدن دوره بیماریهای ویروسی کمک میکند.
ویتامین D؛ نقش پنهان خورشید
ویتامین D را میتوان «کلید پنهان سلامت ایمنی» نامید. کمبود این ویتامین در بسیاری از بیماران کرونایی مشاهده شده است. قرار گرفتن روزانه ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در معرض نور خورشید و مصرف ماهیهای چرب، زرده تخممرغ و لبنیات غنیشده بهترین راه برای دریافت آن است.
ویتامین A؛ محافظ غشاهای دفاعی
این ویتامین به تقویت سلولهای اپیتلیال کمک میکند که نخستین سد دفاعی بدن در مقابل عوامل بیماریزا هستند. هویج، کدو تنبل و اسفناج منابع عالی ویتامین A محسوب میشوند.
مواد معدنی اثرگذار در کاهش عفونت
روی (Zinc)
روی مانند یک فرمانده برای سلولهای ایمنی عمل میکند. کمبود آن میتواند طول مدت بیماریهای عفونی را افزایش دهد. منابع اصلی روی عبارتند از: گوشت قرمز، بوقلمون، تخممرغ، حبوبات و مغزها.
سلنیوم
سلنیوم از بدن در برابر استرس اکسیداتیو محافظت میکند و نقش مهمی در کاهش التهاب دارد. ماهی، آجیل برزیلی و غلات کامل بهترین منابع این ماده معدنی هستند.
پروتئین؛ سوخت ساخت آنتیبادیها
بدون پروتئین کافی، بدن قادر به ساخت آنتیبادیها و آنزیمهای ایمنی نیست. بنابراین مصرف منابع پروتئینی متنوع مانند گوشت سفید، تخممرغ، عدس، نخود و لبنیات در دوران بیماریهای عفونی ضروری است.
سلامت روده؛ خط مقدم ایمنی بدن
بیش از ۷۰ درصد سلولهای ایمنی بدن در روده قرار دارند. بنابراین تغذیهای که سلامت روده را تقویت کند، نقش مستقیم در تقویت ایمنی دارد.
-
فیبر غذایی در میوهها، سبزیجات و غلات کامل باعث رشد باکتریهای مفید روده میشود.
-
پروبیوتیکها مانند ماست، کفیر، کیمچی و ترشیهای تخمیری تعادل میکروبی روده را حفظ میکنند و جلوی رشد باکتریهای مضر را میگیرند.
الگوهای غذایی موثر در دوران کرونا
رژیم مدیترانهای
سرشار از سبزیجات، میوهها، غلات کامل، ماهی و روغن زیتون است. این رژیم با کاهش التهاب و تقویت سیستم ایمنی شناخته میشود.
رژیم ضدالتهابی
تمرکز آن بر مصرف غذاهای طبیعی، غنی از آنتیاکسیدانها و امگا ۳ است. حذف غذاهای فرآوریشده، نوشابهها و شیرینیهای مصنوعی از اصول اصلی آن محسوب میشود.
سبک زندگی مکمل تغذیه هوشمند
تغذیه هوشمند بدون سبک زندگی سالم ناقص خواهد بود. برای داشتن بدن مقاوم در برابر بیماریهای عفونی باید:
-
خواب کافی داشته باشید؛ کمتر از ۶ ساعت خواب شبانه احتمال عفونت را افزایش میدهد.
-
ورزش منظم انجام دهید؛ پیادهروی ۳۰ دقیقهای روزانه به تقویت ایمنی کمک میکند.
-
مدیریت استرس داشته باشید؛ استرس مزمن هورمون کورتیزول را بالا میبرد و ایمنی را سرکوب میکند.
-
اجتناب از دخانیات و الکل داشته باشید؛ این مواد سدهای دفاعی بدن را تضعیف میکنند.
نکات ویژه برای گروههای آسیبپذیر
-
سالمندان: بهتر است مصرف مکملهای ویتامین D و C تحت نظر پزشک انجام شود.
-
زنان باردار: تغذیه متعادل همراه با مصرف کافی آهن، اسیدفولیک و پروتئین اهمیت زیادی دارد.
-
افراد مبتلا به بیماریهای مزمن: لازم است رژیم ضدالتهابی را رعایت کنند و قند، نمک و چربیهای مضر را به حداقل برسانند.
جمعبندی
کرونا به همه ما یادآوری کرد که سلامت بدن نتیجه مستقیم سبک زندگی و تغذیه هوشمندانه است. داشتن رژیم غذایی متعادل، مصرف مواد مغذی کلیدی، حفظ سلامت روده و رعایت عادات سالم روزانه، بهترین سلاح ما در برابر بیماریهای عفونی است. امروز بیش از هر زمان دیگری باید یاد بگیریم که هر لقمه غذایی میتواند یا یک سپر دفاعی برای بدنمان باشد یا یک تهدید پنهان برای سلامتی.